«Σύμφωνα με την Gestalt,η ουσία που βοηθά τη μεταφορά των πληροφοριών στον εγκέφαλο από το ένα κύτταρο στο άλλο και μετέχει στη ρύθμιση του επιπέδου συνειδητότητας και της διάθεσης λέγεται σεροτονίνη. Όταν τα επίπεδα και η ροή της είναι φυσιολογικά ο άνθρωπος έχει την αίσθηση της κίνησης, της χαράς. Όταν αυτή η ροή χρειάζεται να σταματήσει, ώστε να εστιάσει ο άνθρωπος κάπου συγκεκριμένα, όπως για παράδειγμα εκεί που υπάρχει κίνδυνος, και συνεπώς απαιτείται εστίαση εκτάκτου ανάγκης, τότε ο οργανισμός παράγει κορτιζόλη, η οποία διακόπτει τη ροή της σεροτονίνης.»(Ζωή Γιαννακούρου,2018,σελ.227).Στην εποχή μας ο άνθρωπος ζει σαν να βλέπει παντού τον κίνδυνο, το άγχος και ο φόβος οδηγεί στο να θεωρείται το περιβάλλον απειλητικό και μεγαλύτερο από τον οργανισμό .Έτσι, να οι κρίσεις πανικού! Ο οργανισμός, για να ορίσει το περιβάλλον γίνεται μανιακός με τον έλεγχο, δεν βιώνει αυτό που ζει, δεν είναι. Είναι αυτό που κάνει, δεν κάνει αυτό που είναι. Στο άγχος, το τώρα εξαφανίζεται, όπως και η χαρά και ξεκινάει η αίσθηση αδιεξόδου, εγκλωβισμού, περιορισμού και κούραση(Γιαννακούρου,2018).
Η θεωρία της Gestalt είναι ολιστική, θεωρεί τον άνθρωπο ως ένα όλον που είναι κάτι περισσότερο από το άθροισμα των μερών του. Είναι σώμα, νους, συναίσθημα, πνεύμα στη διαδικασία επαφής του με το περιβάλλον(θεωρία του πεδίου) και της δημιουργικής προσαρμογής του σ’ αυτό (Γιαννακούρου,2018).Στο χώρο αυτό της επαφής μεταξύ οργανισμού και περιβάλλοντος υπάρχει είτε ροή και κατ’ επέκταση υγεία, είτε μπλοκάρισμα και κατ’ επέκταση διακοπή ροής και δυσλειτουργία. Στόχος της θεραπείας είναι ο θεραπευόμενος όπως και ο θεραπευτής να βιώσει, να έρθει σε επαφή, να παρατηρήσει και να επαναπροσδιορίσει τον οργανισμό του, αυξάνοντας την επίγνωση και τη συνειδητότητα του(Γιαννακούρου,2018).Κατά την Gestalt είναι σημαντικό ο άνθρωπος να εστιάζει στο σώμα του και να έχει επίγνωση αυτού. Προσεγγίζει φαινομενολογικά τον θεραπευόμενο δηλαδή επιδεικνύει ενδιαφέρον και σεβασμό για την εμπειρία κάθε ατόμου, για το πώς δηλαδή αντιλαμβάνεται και οργανώνει την αντίληψη για τον εαυτό του και τον κόσμο και για το πώς νοηματοδοτεί. Να αποκτήσει δηλαδή επίγνωση της δικής του ξεκάθαρης οπτικής. «Ο Perls,στην θεωρία του πεδίου, υποστήριξε πως δεν μπορούμε να κατανοήσουμε έναν οργανισμό μόνο του, αλλά πρέπει να τον δούμε στο περιβάλλον του, στο πλαίσιο που λειτουργεί, ως μέρους του πεδίου καθώς τίποτα δεν μπορεί να εισαχθεί ή να αφαιρεθεί από το πεδίο χωρίς αυτό να επηρεάσει τα υπόλοιπα στοιχεία του.»(Εισαγωγή στην ψυχοθεραπεία Gestalt,2013,σελ.33-34).
Η θεραπευτική αλλαγή στη θεραπεία Γκεστάλτ επέρχεται με την εκ νέου ανακάλυψη της διαδικασίας της οργανικής αυτορρύθμισης, την ικανότητα δηλαδή της αβίαστης συναλλαγής και προσαρμογής σε σχέση με το περιβάλλον. Αυτή αποτελεί μια υγιής διαδικασία σχηματισμού μορφών πάνω στο φόντο, βασιζόμενη στις ανάγκες μας, και είναι γνωστός ως κύκλος επαφής/απόσυρσης που αποτελείται από τις εξής φάσεις: προ-επαφή,επαφή,τελική επαφή, μετά-επαφή. Τα προβλήματα θεωρούνται διαταραχές αυτής της υγιούς διαδικασίας και μεγάλο ρόλο παίζουν οι πρώτες σχέσεις σε αυτό. Έτσι, η δημιουργική προσαρμογή γίνεται άκαμπτη, λαμβάνει χώρα από συνήθεια ή είναι υπερβολικά ελεγχόμενη. (Colin Feltham & Ian Horton,2000) «Συμπερασματικά, ο Perls πίστευε ότι οι διαταραχές είναι αποτέλεσμα συσσώρευσης ανοιχτών λογαριασμών, παγιωμένων gestalt και καταναγκαστικών επαναλήψεων.»(Εισαγωγή στην ψυχοθεραπεία Gestalt,2013,σελ.71) Στη θεραπεία Γκεστάλτ υπάρχουν αρκετοί μηχανισμοί , που αποτελούν εμπόδια στην επαφή, και απομακρύνουν το άτομο από την υγιή λειτουργία του εαυτού αλλά και του ορίου μεταξύ οργανισμού- περιβάλλοντος. Οι μηχανισμοί αυτοί κατά τον S.Ginger είναι η συμβολή, όταν δεν υπάρχουν όρια μεταξύ του άλλου και του εαυτού μου, η ενδοβολή είναι η διαδικασία κατά την οποία απορροφούμε στοιχεία από το περιβάλλον χωρίς να τα αφομοιώνουμε με το δικό μας τρόπο, η προβολή είναι η απόδοση σε κάποιον άλλον συναισθήματος,συμπεριφοράς,χαρακτηριστικού που με αφορούν, η αναστροφή το άτομο στρέφει προς τον εαυτό του τις δράσεις εκείνες που θα ήθελε να κάνει ή να του κάνει κάποιος άλλος ,η ανάκλαση είναι μια αποφυγή εκτροπή επιθυμιών και αναγκών μου για επαφή, και τέλος ο εγωτισμός όπου το άτομο ενδιαφέρεται μόνο για την αίσθηση του εαυτού του και μόνο για την δική του συνεισφορά στη συνάντηση με τον άλλον.(Ginger,2010)
Οι παρεμβάσεις της Gestalt προκύπτουν μέσα από το συνεχή διάλογο θεραπευτή-θεραπευόμενου και περιλαμβάνει την εστίαση στην επίγνωση του σώματος, ενθαρρύνοντας τον θεραπευόμενο να γνωρίσει περισσότερο τις αισθήσεις που γίνονται αντιληπτές μέσα στο σώμα του, εμπλουτίζοντας τη διαδικασία με κατευθυνόμενα πειράματα επίγνωσης ,δίνοντας προσοχή στη γλώσσα, παρατηρώντας τον τρόπο που το άτομο εκφράζεται , αν χρησιμοποιεί απρόσωπες αντωνυμίες ώστε να απομακρύνει τον εαυτό του από τη δική του εμπειρία και τέλος ψυχοδραματικές τεχνικές όπως αυτή της άδειας καρέκλας, η οποία δίνει στον θεραπευόμενο την δυνατότητα να συνομιλήσει με πλευρές του εαυτού του ή να εξερευνήσει τη σχέση του με τους άλλους.(Colin Feltham& Ian Horton,2000) «Στη θεραπεία Γκεστάλτ, ο άνθρωπος θεραπεύεται αφομοιώνοντας το καινούριο που φέρνει το άλλο στη ζωή του. Ο σκοπός είναι οι συμμέτοχοι στην επαφή να θεραπεύονται καθώς επεκτείνουν την εμπειρία τους στο είμαι-μαζί.Η θεραπεία μετριέται από την ανάκτηση του αυθορμητισμού στο πλησίασμα του άλλου:μια διαδικαστική ικανότητα που βαθμιαία θα μεταφυτευτεί σε όλους τους τομείς της προσωπικής ζωής.»(Τούλα Βλαχούτσικου,2005,σελ.19-20) Σημαντικό για την θεραπεία Γκεστάλτ είναι «να κοιτάμε τι λειτουργεί αντί γι’αυτό που λείπει.»(Βλαχούτσικου,2005)
ΠΗΓΕΣ
Βλαχούτσικου,Τ. (2005). Ξαφνικά Η Μνήμη Άρχισε Να Θυμάται. Αθήνα:Μέδουσα Θέματα
Γιαμαρέλου,Γ. & Δίπλας,Γ. &Κωνσταντινίδου,Α. & Μπάλλιου,Δ. & Χατζηλάκου,Κ. (2013) . Εισαγωγή Στην Ψυχοθεραπεία Gestalt . Aθήνα: GESTALT FOUNDATION
Γιαννακούρου,Ζ. (2018) .Gestalt Mε Ζωή. Αθήνα:Π. Ασημάκης
Feltham,C. &Horton,I. (2000) . Οδηγός Συμβουλευτικής & Ψυχοθεραπείας. Αθήνα:Π.Ασημάκης
Ginger,S. (2010). Θεραπεία Gestalt. Aθήνα :Π.Ασημάκης