Οι πρώτες εμπειρίες σχηματίζουν τις βαθύτερες εντυπώσεις, έτσι ο τρόπος που η μητέρα θα ανταποκριθεί στα μηνύματα του βρέφους έχει καθοριστική σημασία καθώς το βρέφος μαθαίνει κατά πόσο μπορεί να στηριχτεί σε εκείνη για να του παρέχει ασφάλεια και σιγουριά. Αυτή η πρωταρχική σχέση δίνει τον τόνο στις επόμενες σχέσεις κυρίως ερωτικές που θα βιώσει το άτομο στην ενήλικη ζωή του.
Σύμφωνα με τον Bowlby υπάρχουν τέσσερις τύποι συναισθηματικού δεσμού:
Ασφαλής τύπος δεσμού: Όταν οι ανάγκες για τροφή και συντροφικότητα ικανοποιούνται με συνέπεια, το βρέφος μεγαλώνει και εμπιστεύεται τους ανθρώπους και αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως άξιο αγάπης με αποτέλεσμα να δημιουργεί εύκολα ικανοποιητικές σχέσεις.
Αγχώδης τύπος δεσμού: Όταν η μητέρα δεν είναι σταθερά διαθέσιμη και θα πρέπει να φωνάξει το βρέφος πολλή ώρα για να τραβήξει την προσοχή και πάλι κάποιες φορές χωρίς να το πετύχει. Πιθανά η πεποίθηση είναι ότι ο κόσμος με αγνοεί και το άτομο δεν θα θεωρεί την συντροφικότητα δεδομένη στη ζωή του.
Αποφευκτικός τύπος: Όταν το βρέφος κλαίει και δεν ανταποκρίνεται κανείς στις ανάγκες του στο τέλος παραιτείται καθώς έχει την πεποίθηση ότι κανείς δεν θα του δώσει σημασία άρα για ποιο λόγο να προσπαθεί. Μεγαλώνοντας το άτομο αυτό δεν αφήνει τους άλλους να πλησιάσουν.
Απορριπτικός τύπος: Όταν κάποιος πλησιάζει αλλά δεν ικανοποιεί τις ανάγκες του μωρού αλλά τις δικές του και παρατηρούνται συμπεριφορές όπως κακομεταχείριση ,σωματική βλάβη, ασιτία. Η πεποίθηση που καταγράφεται είναι ότι οι άλλοι είναι πηγή πόνου και αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα το άτομο να μην έχει ενσυναίσθηση.
ΟΙ ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΝΗΛΙΚΕΣ
Η αίσθηση ασφαλούς δεσμού αποτελεί πηγή δύναμης και αγάπης σε μια ερωτική σχέση. Όταν νιώθουμε γενικά ασφαλείς στη σχέση μας, νιώθουμε άνετα με την κοντινότητα και αισθανόμαστε ότι μπορούμε να βασιστούμε στους άλλους και να παίρνουμε και να δίνουμε στήριξη ο ένας στον άλλον. Δεχόμαστε πιο εύκολα ότι μπορεί και να πληγωθούμε και συνήθως γινόμαστε λιγότερο επιθετικοί όταν θυμώνουμε με τον σύντροφο μας. Η απειλή που νιώθουμε είναι μικρότερη.
Χαρακτηριστικά ασφαλούς σύνδεσης:
• Χαμηλά επίπεδα stress
• Υπολογίζω και στηρίζομαι στη βοήθεια των άλλων
• Έχω θετική εικόνα για τον εαυτό μου και τους άλλους
• Είμαι άξιος να βοηθηθώ
• Πιστεύω ότι ο σύντροφος μου είναι διαθέσιμος και υποστηρικτικός προς εμένα
• Είμαι ανοιχτός σε καινούριες πληροφορίες
Από την άλλη η ανασφαλής πρόσδεση έχει ως αποτέλεσμα να αισθανόμαστε απειλή στη σχέση και να μην εμπιστευόμαστε εύκολα τον σύντροφο μας. Αποφεύγουμε να ζητάμε βοήθεια και να στηριζόμαστε στον άλλον ενώ αντιδρούμε είτε με έντονο άγχος και θυμό είτε με απόσυρση στις δυσκολίες ή διαφωνίες που προκύπτουν στη σχέση. Η εικόνα του εαυτού δεν είναι θετική και πολλές φορές υπάρχει η εσωτερικευμένη πεποίθηση ότι δεν αξίζω να αγαπιέμαι.
Χαρακτηριστικά ανασφαλούς πρόσδεσης:
• Υψηλά επίπεδα stress,υπερένταση
• Αρνητικές προσδοκίες από τη σχέση
• Πεποίθηση ότι ο άλλος δεν είναι διαθέσιμος
• Ακαμψία, ανάγκη για έλεγχο
• Δυσκολία να δεχτούν και να καλύψουν τις ανάγκες του συντρόφου
Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι ο Bowlby αναφερόμενος στην ανάγκη που έχουν οι ενήλικες για συναισθηματικό δεσμό, μίλησε για αποτελεσματική εξάρτηση μεταξύ ενηλίκων, υποστηρίζοντας ότι το να ζητάω βοήθεια και να απευθύνομαι στον σύντροφο μου όταν έχω ανάγκη είναι ένδειξη δύναμης και όχι αδυναμίας.