Στις αρχές της γνωσιακής -συμπεριφοριστικής θεραπείας βασίζεται πλήθος τεχνικών που έχουν εφαρμοστεί κατά τις τελευταίες δεκαετίες και οι ερευνητές έχουν αποδείξει ότι αν αυτές οι μέθοδοι εφαρμοστούν συστηματικά ασκούν θετική επίδραση σε προβλήματα όπως ο πανικός. Το μεγάλο πλεονέκτημα είναι ότι προσφέρονται για το σχεδιασμό προγραμμάτων αυτοβοήθειας, τα οποία δίνουν έμφαση στην αυτοκατευθυνόμενη εφαρμογή και εξάσκηση τεχνικών αυτοελέγχου. Η γνωσιακή-συμπεριφοριστική θεραπεία βασίζεται στις αρχές της θεωρίας της μάθησης: σύμφωνα με την οποία αναπτύσσουμε λανθασμένες συνήθειες στον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε στην ψυχολογική πίεση που προέρχεται από το περιβάλλον και αυτές οι μαθημένες συμπεριφορές μπορούν να οδηγήσουν στην εμφάνιση ενοχλητικών συμπτωμάτων. Αν είναι δυνατόν να μάθουμε αυτές τις συνήθειες, τότε είναι δυνατόν να τις ξεμάθουμε και να ξαναμάθουμε, μέσω της εξάσκησης και της επανάληψης, πιο αποτελεσματικές μεθόδους αντιμετώπισης της ψυχολογικής πίεσης. Οπότε δεν είναι σημαντικό το ερέθισμα αλλά η συμπεριφορά. Τρόποι για να αντιμετωπιστεί η συμπεριφορά είναι η ενίσχυση ή η αποθάρρυνση. Ανάλογα με το αν είναι θετική η αρνητική. Η αρνητική ενίσχυση συντηρεί την συμπεριφορά για κάτι που είναι δυσάρεστο.
Σύμφωνα με τον νόμο της εξάρτησης, μια συγκεκριμένη αντίδραση, όπως το υπερβολικός άγχος, παράγεται κάθε φορά που το άτομο εκτίθεται σε μια συγκεκριμένη κατάσταση ,η οποία προς ανακούφιση αποφεύγεται και είναι δύσκολο να αναιρεθεί. Μια από τις πιο συχνές παρεμβάσεις για τη μείωση του άγχους είναι η θεραπεία μέσω έκθεσης που μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε στην πραγματικότητα είτε στη φαντασία του θεραπευόμενου. Η έκθεση πρέπει να είναι διαβαθμιζόμενη, παρατεταμένη, επαναλαμβανόμενη και να λαμβάνει χώρα κυρίως εκτός θεραπείας.(Colin Feltham& Ian Horton,2000).Σκοπός να επιτευχθεί η αντεξάρτηση δηλαδή η σύνδεση μεταξύ κατάστασης και αντίδρασης φόβου και αντικαθίστανται βήμα-βήμα με θετικά συναισθήματα άνεσης.
Αρχή της γνωσιακής θεραπείας αποτελεί ότι τόσο η συμπεριφορά όσο και το συναίσθημα επηρεάζονται από τις γνωσίες (αυτόματες σκέψεις-αντιλήψεις-πεποιθήσεις-ερμηνείες).Επομένως, σημασία δεν έχει το γεγονός-ερέθισμα αλλά η σκέψη/νόημα που δίνουμε. Αναντίρρητα, κάθε άνθρωπος διαθέτει τους δικούς του γνωσιακούς μηχανισμούς που τον οδηγούν να ερμηνεύει και να νοηματοδοτεί διαφορετικά κάθε κατάσταση. Σύμφωνα με τον Beck -όταν οι άνθρωποι είναι ταραγμένοι- επεξεργάζονται λάθος τις πληροφορίες, εξάγουν αυθαίρετα συμπεράσματα, παρουσιάζουν διχοτομημένη σκέψη(π.χ. χρήση λέξεων ¨ποτέ¨- ¨πάντα¨) και μεγιστοποιούν ή ελαχιστοποιούν γεγονότα κρίνοντας τα πολύ σημαντικά ή ασήμαντα από ότι είναι στην πραγματικότητα. Αυτά τα νοσηρά σχήματα χρειάζεται να αναγνωριστούν, να αναθεωρηθούν και να τροποποιηθούν οι παράλογες αρνητικές ερμηνείες που δίνονται στο γεγονός ή τις καταστάσεις.(Colin Feltham & Ian Horton,2000).
ΠΗΓΕΣ
Feltham,C. &Horton,I. (2000) . Οδηγός Συμβουλευτικής & Ψυχοθεραπείας. Αθήνα:Π.Ασημάκης
Silove,D. & Manicavasagar,V. (2014). Ξεπερνώντας Τον Πανικό. Αθήνα : Πεδίο